martijnver

Upvotes ontvangen48
Downvotes ontvangen30
Karma:17 (upvotes-downvotes)



0 verdiende Badges

Geen badges gevonden.



Betekenissen (74)

1.

4   0

Paradigma


Een coherent stelsel van theoretische, filosofische en wetenschappelijke modellen en aannames die dienen als uitgangspunt en denkkader om de realiteit te analyseren, interpreteren en beschrijven.

Paradigma's zijn deels cultureel bepaald: ze zijn afhankelijk van normen, waarden en geloofsovertuigingen die ons wereldbeeld mee bepalen. Daarnaast hebben wetenschappelijk onderzoek en de steeds voortschrijdende inzichten binnen een wetenschappelijke discipline een belangrijke invloed op het denkkader van waaruit we de wereld beleven.

Vaak zijn we ons zelfs niet meer bewust van onze eigen paradigma's: het zijn stellingen en aannames die we als zo vanzelfsprekend vinden (o.a. door onderwijs) dat we ook blind zijn voor de tekortkomingen ervan.

In de taalkunde bestaat een paradigma uit alle verschillende verschijningsvormen van een of meerdere woorden, die in grote lijnen hetzelfde betekenen maar verschillen in vorm. Welke vorm er gekozen wordt, hangt af van de context.

Een goed voorbeeld van een paradigma is dat van de naamvallen in talen als het Latijn.


De relativiteitstheorie van Einstein maakt deel uit van ons hedendaagse wetenschappelijke paradigma.
 martijnver (24 augustus 2018)

2.

4   0

autoriteit


Een bepaalde macht of gezag, de mogelijkheid om naar eigen goeddunken beslissingen te nemen over andere mensen of dingen.

Autoriteit wordt vaak gebruikt om de overheid of (politieke) gezagsdrager te beschrijven. De persoon of instantie met autoriteit stelt de regels en wetten op, en ziet erop toe dat die gehandhaafd worden. De autoriteit heeft een bevoegdheid over een bepaald gebied, op een bepaald levensdomein (gezondheidszorg, verkeer, ordehandhaving, ...).

Autoriteit betekent in een wetenschappelijke context ook: iemand die ergens veel van af weet, iemand die een expert ter zake is.

Synoniemen van autoriteit zijn: expert, gezaghebber, overheid, kenner, gezagsdrager, bestuur, bewind, macht.


Na wekenlange rellen tussen betogers en politie, besloten de autoriteiten om de avondklok in te stellen.
 martijnver (23 augustus 2018)

3.

3   0

Welzijn


Hoe goed iemand zich voelt, doordat zijn lichamelijke, geestelijke en sociale behoeften bevredigd worden in alle facetten van het leven.

Welzijn is een heel breed begrip, dat soms (gedeeltelijk) gelijkgesteld wordt met geluk. Welzijn is de mate waarin iemand tevreden of gelukkig voelt op verschillende vlakken:
- basisbehoeften (zoals eten, onderdak, veiligheid)
- sociaal leven (zoals hechte banden met familie, vrienden, collega's)
- waardering en erkenning (zinvol werk, zijn bijdrage leveren aan het welbevinden van anderen)
- zelfverwezenlijking (spiritualiteit, moraliteit, creativiteit)

Welzijn is niet hetzelfde als welvaart. Welvaart heeft te maken met hoeveel middelen er er beschikbaar zijn: voldoende voedsel, kleding, luxeproducten, ... Welvaart kan een belangrijk onderdeel of voorwaarde van welzijn vormen.


De zelfmoordcijfers in West-Europese landen liggen erg hoog, wat erop wijst dat het er niet zo goed gesteld is met het welzijn van de bevolking, er ondanks alle rijkdom en vrijheid.
 martijnver (23 augustus 2018)

4.

3   1

indicatie


Een aanwijzing, teken of bewijsmiddel dat gebruikt kan worden om te pleiten voor een bepaalde theorie of interpretatie van de gegeven feiten.

Een reden of argument om iets te doen, of om een bepaalde conclusie te trekken.

In juridische context: een bewijsmiddel, een grond van verdenking. Een indicatie is een aanwijzing dat een bepaalde versie van de gebeurtenis of situatie waarover de rechtbank moet oordelen correct is.

Wanneer de argumenten of bewijsmiddelen tegen een besluit pleiten, noemt men ze de contra-indicaties.

In medische context: een aanwijzing dat er een bepaalde behandeling (bv. een geneesmiddel, therapie of verder onderzoek) moet worden toegepast om een ziekteverschijnsel of klacht te bestrijden.

Een verwijzing door een arts voor een bepaalde aandoening of ziekte. De indicatie is nodig om recht te hebben op (terugbetaling van) een bepaalde behandeling.


Paracetamol is een middel dat pijnstillend en koortsverlagend werkt. Enkele indicaties van paracetamol zijn dan ook lichte pijn of koorts.
 martijnver (21 augustus 2018)

5.

3   1

plausibel


Iets wat mogelijk, aannemelijk of geloofwaardig wordt geacht.

Plausibiliteit is een erg subjectieve eigenschap. Er wordt namelijk geoordeeld of een situatie of gebeurtenis waarover niet alle feiten gekend zijn, in werkelijkheid heeft plaatsgevonden zoals dat wordt voorgesteld of beweerd.

De beoordelaar moet zich daarvoor beroepen op zijn/haar inzicht en interpretatie van de gegeven feiten. Mensen redeneren namelijk volgens een eigen interne logica, en toetsen de voorgestelde situatie of gebeurtenis aan hun persoonlijke ervaring, kennis, normen en waarden.

Daarnaast kan de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van bron (de persoon die zijn/haar versie of interpretatie van de feiten voorlegt) een grote invloed hebben op de plausibiliteit.

Tijdens een gerechtelijk onderzoek of proces is de vraag of een bepaalde versie van de feiten zoals voorgesteld door een verdachte, slachtoffer of getuige plausibel is vaak één van de kernvragen waarover de rechtbank of jury moet oordelen.


De verdachte beweerde dat hij zijn vrouw per ongeluk had neergestoken, maar dat achtte de rechter niet plausibel. Uit de autopsie bleek namelijk dat het slachtoffer verschillende messteken toegediend had gekregen.
 martijnver (21 augustus 2018)

6.

3   1

addendum


Een toevoeging of bijlage bij een geschreven document (bv. boek, contract, agenda) waarin de voorgaande tekst verder wordt toegelicht of aangevuld, meestal door de auteur van het oorspronkelijke document.

Addendum komt van de Latijnse uitdrukking "addendum est", wat letterlijk betekent: "dat wat moet worden toegevoegd".

Het addendum bij een contract of een andere juridisch bindende overeenkomst, is een apart document waarin bijkomende informatie, voorwaarden, verplichten of rechten worden vermeld die niet in de oorspronkelijke overeenkomst voorkomen, maar wel van toepassing zijn op de verbintenis die wordt aangegaan.

Het addendum bij een boek wordt vaak gebruikt om tegenstrijdigheden toe te lichten, het bestaande werk aan te vullen of te verbeteren op grond van nieuwe informatie die sinds de publicatie van het werk bekend is geraakt. Dit gebeurt vooral wanneer het oorspronkelijke werk al gedrukt is en het dus te laat is om nog wijzigingen in de tekst aan te brengen.


Jan en Lies gaan een contract aan waarin staat dat Jan elke dag 20 dozijn verse eieren levert aan de winkel van Lies voor €3 per dozijn. Nadat het contract getekend is, beseft Lies dat het belangrijk is dat die eieren elke dag voor 8 uur 's ochtends geleverd worden. Lies stelt aan Jan voor om een addendum bij het contract te voegen waarin de levertijd wordt gespecificeerd. Als Jan de eieren op tijd levert, krijgt hij een bonus van €5. Zowel de bonus als de specifieke levertijd worden in het addendum vermeldt.
 martijnver (20 augustus 2018)

7.

2   1

Normatief


Wat bepaalt hoe iets zou moeten zijn. Wat betrekking heeft op regels en richtlijnen en een norm bevat, vormt of schept.

Iets is normatief als het als referentie kan dienen om af te toetsen of de regels of normen in een concreet geval worden nageleefd of opgevolgd. Het stelt als het ware een grens vast en schept duidelijkheid over wat wel of niet aanvaardbaar is.

Wat normatief is zegt niet of iets juist of fout is, maar enkel hoe iets zou moeten zijn. Het stelt een (soms arbitraire) standaard.

Het is een belangrijke eigenschap in de taalkunde (bijv. grammaticaregels), de politiek (in de wetgeving zijn vaak normen vastgelegd) en de rechtspraak (een uitspraak door een rechter over een bepaalde aangelegenheid kan als norm gaan dienen bij gelijkaardige gevallen in de toekomst).

Uit normatieve stellingen kunnen meetbare en tastbare gegevens worden gehaald die het mogelijk maken voor iedereen om de gestelde normen op te volgen.


De wegcode is normatief: iedereen die deelneemt aan het verkeer moet ze opvolgen, ongeacht wat men zelf van de regels vindt.
 martijnver (24 augustus 2018)

8.

2   0

referentiekader


Het geheel van normen, waarden, regels en overtuigingen die bepalen hoe iemand de werkelijkheid waarneemt, erover oordeelt ernaar handelt.

Een referentiekader is datgene wat je gebruikt om al je ervaringen, maar ook ideeën (van anderen) mee af te toetsen. Je vergelijkt nieuwe dingen in het leven met datgene wat je al kent en zich in je referentiekader bevindt, en gebruikt de normen en waarden van dat kader als een soort maatstaf.

Je referentiekader wordt gevormd door de ervaringen die je opdoet, de manier waarop je opgevoed wordt, en de gangbare nomen en waarden van de cultuur waarin je leeft.

Hoewel elk individu een persoonlijk en uniek referentiekader heeft, overlappen de referentiekaders van mensen die in dezelfde cultuur zijn opgegroeid sterk. Een referentiekader is dus in hoge mate een collectief gegeven.


1. geheel van regels, gewoontes en normen waardoor iemands gedrag bepaald is
♢ die gerichtheid op lekker eten is een onderdeel van het referentiekader van veel mensen


In het Westen vinden we het heel gewoon om driemaal per dag te eten, terwijl dat in andere culturen niet vanzelfsprekend is. Het referentiekader is daar dan ook helemaal anders.
 martijnver (22 augustus 2018)

9.

2   1

respectievelijk


Opeenvolgend, achtereenvolgens, in de hiervoor genoemde volgorde.

Respectievelijk kan gebruikt worden als bijwoord, bijvoeglijk naamwoord of voegwoord.

Wanneer het een bijwoord is, wordt het gebruikt bij een opsomming en betekent het 'in de genoemde volgorde'. Daarnaast kan het ook 'ieder voor zich' betekenen.

Als bijvoeglijk naamwoord is respectievelijk een synoniem voor respectief, dat betekent 'voor ieder afzonderlijk' of 'achtereenvolgend'.

Ten slotte betekent respectievelijk als voegwoord 'ofwel, dan wel'.

Wanneer respectievelijk als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt, is het vaak een overbodig woord. Enkel als de volgorde van belang is, kan het niet zomaar worden weggelaten.

Synoniemen van respectievelijk zijn: achtereenvolgens, opeenvolgende, dan wel, na elkaar, respectief, opvolgend.


Johan en Anton spelen respectievelijk hockey en voetbal.

De werknemers waren erg misnoegd om hun respectievelijke bonus.
 martijnver (22 augustus 2018)

10.

2   1

Relativeren


Iets in perspectief plaatsen, het betrekkelijke ervan inzien. Het belang van iets afzwakken.

Als je iets relativeert, bekijk je het niet als een alleenstaand element, maar plaats je het in relatie tot de rest van de werkelijkheid. Het gevolg hiervan is dat je een nuchterder, realistische beeld krijgt van de zaken.

Door te relativeren, kan iemand een (positieve of negatieve) gebeurtenis of situatie minder belangrijk maken en minder ingrijpend ervaren. In die zin is relativeren een zeer nuttig psychologisch mechanisme om met negatieve emoties zoals teleurstelling, boosheid of angst om te gaan.

Je gaat gegeven feiten herinterpreteren (een nieuwe betekenis toeschrijven) op zo'n manier dat je de gevolgen ervan mentaal het hoofd kunt bieden. Vaak gebeurt dit door de vergelijking te maken met een (hypothetische) situatie of gebeurtenis die als meer/minder prettig wordt ervaren: "Deze situatie mag dan wel onaangenaam zijn, die (andere, hypothetische) situatie zou nog veel erger zijn."


Hoewel hij eerst teleurgesteld was dat hij de marathon niet sneller had gelopen, kon hij dit al snel relativeren: hij had de wedstrijd tenminste uitgelopen!
 martijnver (22 augustus 2018)


Login in om alle 74 betekenissen te bekijken